در سالهای اخیر، پروتئین تقریباً به ستاره اصلی بسیاری از رژیمهای غذایی تبدیل شده است. از رژیمهای کاهش وزن گرفته تا برنامههای ورزشی، مصرف بیشتر پروتئین اغلب بهعنوان راهی برای حفظ عضله، کنترل اشتها و بهبود ترکیب بدنی توصیه میشود.
اما یک مرور علمی تازه، پرسش متفاوتی را مطرح کرده است: آیا مصرف بیشتر پروتئین همیشه انتخاب بهتری است؟
پژوهشگران در این مرور بیش از ۳۵۰ مطالعه درباره محدودیت پروتئین و اسیدهای آمینه را بررسی کردهاند. نتایج نشان میدهد کاهش پروتئین غذایی در برخی مدلهای حیوانی با تغییراتی در سوختوساز، سیگنالدهی مواد مغذی، التهاب، عملکرد میتوکندری و سازوکارهای ترمیم سلولی همراه بوده است.
یکی از نکات مهم این بررسی، نقش برخی اسیدهای آمینه مانند متیونین، ایزولوسین و والین است. پژوهشها نشان میدهند تغییر میزان این مواد میتواند مسیرهای زیستی مرتبط با رشد، سوختوساز و روند پیری را تحت تأثیر قرار دهد.
با این حال، تیترهایی مانند «پروتئین کمتر باعث طول عمر بیشتر میشود» نیاز به احتیاط دارند. بسیاری از شواهد مربوط به افزایش طول عمر از مطالعات حیوانی به دست آمدهاند و هنوز مشخص نیست همین اثر با کاهش پروتئین در انسان نیز اتفاق بیفتد.
از سوی دیگر، پروتئین همچنان برای بدن ضروری است و نقش مهمی در حفظ توده عضلانی، قدرت و عملکرد فیزیکی دارد. برخی پژوهشهای انسانی در سال ۲۰۲۶ نیز نشان دادهاند دریافت کافی پروتئین در سالمندان میتواند با حفظ عملکرد بدنی و کاهش برخی مشکلات مرتبط با ضعف و ناتوانی همراه باشد.
بنابراین پیام این مطالعه، حذف پروتئین از رژیم غذایی نیست. نکته اصلی این است که شاید مقدار مناسب پروتئین برای همه افراد یکسان نباشد و عواملی مانند سن، میزان فعالیت بدنی و وضعیت سلامت باید در تعیین نیاز غذایی در نظر گرفته شوند.
برای افراد کمتحرک، مصرف بسیار بالای پروتئین ممکن است مزایای مورد انتظار را نداشته باشد؛ در حالی که ورزشکاران، سالمندان و افرادی که نیاز بیشتری به حفظ توده عضلانی دارند، ممکن است به پروتئین بیشتری نیاز داشته باشند.
در نتیجه، این یافتهها بیشتر از آنکه نسخهای برای «کمتر پروتئین خوردن» باشند، یک سؤال مهم درباره رژیمهای غذایی امروزی مطرح میکنند: آیا بیشتر همیشه بهتر است؟
پاسخ فعلی علم هنوز قطعی نیست؛ اما پژوهشهای جدید نشان میدهند رابطه میان میزان پروتئین، سلامت و روند پیری بسیار پیچیدهتر از چیزی است که در بسیاری از رژیمهای محبوب مطرح میشود.