کازمتیک آنلاین – پس از «Cortisol Face»، شبکه‌های اجتماعی این بار اصطلاح تازه‌ای را وارد ادبیات زیبایی کرده‌اند: Ferritin Face یا «چهره فریتین پایین». کاربران با اشاره به تیرگی و خستگی چهره، رنگ‌پریدگی، خشکی پوست، ریزش مو، ناخن‌های شکننده یا ترک گوشه لب تلاش می‌کنند کمبود آهن را از روی ظاهر تشخیص دهند. اما متخصصان تأکید می‌کنند چنین اصطلاحی در پزشکی وجود ندارد و ظاهر صورت به‌تنهایی نمی‌تواند کمبود آهن را ثابت کند.
فریتین پروتئینی است که آهن را در بدن ذخیره می‌کند و اندازه‌گیری غلظت آن در خون یکی از ابزارهای مهم ارزیابی ذخایر آهن است. سازمان جهانی بهداشت نیز فریتین را شاخص مناسبی برای ارزیابی ذخایر آهن می‌داند، هرچند تفسیر نتیجه باید شرایطی مانند التهاب و عفونت را نیز در نظر بگیرد؛ زیرا فریتین می‌تواند در این شرایط افزایش یابد.
آیا کمبود آهن واقعاً روی چهره اثر می‌گذارد؟
کمبود آهن و به‌ویژه کم‌خونی ناشی از آن می‌تواند با رنگ‌پریدگی، ضعف و خستگی همراه باشد. در برخی افراد خشکی پوست، تغییرات ناخن و افزایش ریزش مو نیز مشاهده می‌شود. با این حال، نشانه‌هایی مانند پوست کدر یا حلقه تیره دور چشم اختصاصی کمبود آهن نیستند و می‌توانند دلایل متعددی از کم‌خوابی و تغییرات هورمونی تا بیماری تیروئید یا کمبودهای تغذیه‌ای دیگر داشته باشند.
رابطه میان ذخایر آهن و ریزش مو نیز پیچیده‌تر از آن است که در ویدئوهای کوتاه شبکه‌های اجتماعی نمایش داده می‌شود. بررسی‌های علمی نشان داده‌اند اندازه‌گیری فریتین در افرادی که دچار ریزش منتشر مو هستند می‌تواند برای بررسی کمبود آهن مفید باشد، اما پایین‌بودن فریتین علت تمام انواع ریزش مو نیست و درباره سطح بهینه فریتین برای رشد مو نیز اتفاق‌نظر مطلق وجود ندارد.
یک عدد به‌تنهایی کافی نیست
WHO برای افراد بالغ ظاهراً سالم، فریتین کمتر از ۱۵ میکروگرم در لیتر را نشان‌دهنده کمبود آهن در نظر می‌گیرد؛ اما در حضور التهاب یا عفونت، تفسیر بسیار متفاوت می‌شود و مقادیر کمتر از ۷۰ میکروگرم در لیتر در بزرگسالان می‌تواند برای شناسایی کمبود آهن مورد توجه قرار گیرد. بنابراین مقایسه ساده عدد فریتین افراد با مقادیری که در شبکه‌های اجتماعی مطرح می‌شود، می‌تواند گمراه‌کننده باشد.
حتی ممکن است ذخایر آهن فرد کاهش یافته باشد در حالی که هنوز کم‌خونی آشکار در آزمایش CBC ایجاد نشده است. به همین دلیل، بررسی وضعیت آهن معمولاً فقط به مشاهده هموگلوبین یا یک عدد فریتین محدود نمی‌شود و بسته به شرایط بیمار می‌تواند شامل فریتین، آهن سرم، ظرفیت اتصال آهن و اشباع ترانسفرین باشد.
از سوی دیگر، مصرف خودسرانه مکمل آهن راه مناسبی برای پاسخ به یک ترند زیبایی نیست. متخصصان مورد استناد Vogue تأکید کرده‌اند مکمل آهن برای فردی که واقعاً دچار کمبود است می‌تواند مفید باشد، اما مصرف غیرضروری آن نیز می‌تواند مشکل‌ساز شود؛ ابتدا باید وجود کمبود و علت آن مشخص شود.
پیام این ترند برای صنعت زیبایی نیز قابل توجه است. ریزش مو، خشکی پوست یا کدری چهره همیشه مسئله‌ای نیست که با اضافه‌کردن یک سرم، کرم روشن‌کننده یا مکمل Beauty از بین برود. گاهی تغییر ظاهری پوست و مو می‌تواند نشانه‌ای باشد که بررسی وضعیت عمومی بدن را ضروری می‌کند. در مقابل، تبدیل هر نشانه ظاهری به یک «سندروم» اینترنتی نیز خطر خودتشخیصی و مصرف بی‌دلیل مکمل را افزایش می‌دهد.
در نهایت، Ferritin Face بیشتر یک اصطلاح در شبکه اجتماعی است تا یک بیماری جدید. اهمیت آن شاید در این باشد که بار دیگر مرز میان زیبایی و سلامت را یادآوری می‌کند: گاهی بهترین پاسخ به تغییر پوست و مو نه محصول آرایشی تازه، بلکه یافتن علت واقعی آن است.
