کازمتیک آنلاین – عبارت‌هایی مانند «Non-Toxic»، «Natural»، «Hypoallergenic» و «Free From» سال‌هاست به ابزار مهم بازاریابی محصولات زیبایی تبدیل شده‌اند؛ اما یک پژوهش تازه این سؤال را مطرح کرده است که آیا فهرست مواد اولیه روی بسته‌بندی، واقعاً تمام آنچه در محصول نهایی وجود دارد نشان می‌دهد؟
پژوهشگران Million Marker Research Institute در مطالعه‌ای که ۱۱ اوت ۲۰۲۶ در مجله Environment & Health انجمن شیمی آمریکا منتشر شد، ۱۱۳ محصول از ۱۲ گروه شامل شامپو، ضدآفتاب، لوسیون و مرطوب‌کننده، محصولات کودک، محصولات بهداشت شخصی، صابون و شوینده‌های خانگی را بررسی کردند. نمونه‌ها در سال‌های ۲۰۲۱ و ۲۰۲۲ از خرده‌فروشان آمریکایی تهیه شده بودند.
آزمایشگاه چه چیزی پیدا کرد؟
پژوهش از روش Nontargeted Analysis یا آنالیز شیمیایی غیرهدفمند استفاده کرد؛ یعنی به‌جای جست‌وجوی چند ماده از پیش تعیین‌شده، تلاش شد اثر انگشت شیمیایی گسترده‌تری از محصول نهایی به دست آید. بیش از ۳ هزار سیگنال شیمیایی مشاهده و حدود ۳۰۰ ترکیب با درجات مختلف اطمینان شناسایی شدند.
نتیجه قابل‌توجه بود: ۹۸ درصد محصولات آزمایش‌شده حداقل یک ماده داشتند که در فهرست ترکیبات اعلام نشده بود و در ۸۵ درصد نمونه‌ها حداقل یک ماده اعلام‌نشده با خطر شناخته‌شده یا مشکوک گزارش شد. پژوهشگران همچنین اعلام کردند حدود یک‌چهارم محصولات حاوی موادی بودند که با ادعاهای روی بسته‌بندی یا بازاریابی آن‌ها تعارض داشتند.
در میان ترکیبات گزارش‌شده، موادی از گروه فتالات‌ها، پارابن‌ها، ترکیبات عطری، ناخالصی‌های مرتبط با سیلیکون و BHT دیده شد. در برخی محصولات که با عباراتی مانند «۱۰۰ درصد طبیعی»، «فاقد فتالات»، «فاقد پارابن» یا «Hypoallergenic» معرفی شده بودند نیز ترکیباتی شناسایی شد که با چنین ادعاهایی ناسازگار به نظر می‌رسیدند.
اما این یافته به معنی آن نیست که تولیدکنندگان الزاماً این مواد را مخفیانه به فرمول اضافه کرده‌اند. ناخالصی ماده اولیه، تجهیزات تولید، واکنش‌های شیمیایی، محصولات تخریب، بسته‌بندی، تغییر تأمین‌کننده یا انتقال مواد در زنجیره تولید می‌تواند باعث شود ترکیبی در محصول نهایی حضور داشته باشد بدون آنکه به‌عنوان ماده اولیه عمدی به فرمول افزوده شده باشد.
«Hazard» با «Risk» یکی نیست
نکته‌ای که در بازتاب رسانه‌ای این پژوهش نباید نادیده گرفته شود این است که شناسایی ماده‌ای با ویژگی بالقوه خطرناک، به معنی اثبات خطر آن محصول برای مصرف‌کننده نیست. برای تعیین ریسک واقعی باید غلظت ماده، میزان جذب، دفعات مصرف، مدت مواجهه و مسیر تماس با بدن مشخص باشد. این مطالعه عمدتاً بر شناسایی ترکیبات و تطبیق آن‌ها با اطلاعات روی برچسب متمرکز بوده و برای همه مواد کشف‌شده، ارزیابی کمی ریسک مصرف‌کننده ارائه نکرده است.
موضوع «اعلام‌نشده» نیز نیازمند تفسیر مقرراتی است. در آمریکا، اگرچه محصولات آرایشی خرده‌فروشی عموماً باید فهرست مواد اولیه داشته باشند، اجزای جداگانه یک ترکیب عطری می‌توانند تحت عنوان کلی Fragrance یا Flavor درج شوند. بنابراین هر ماده‌ای که نام منفرد آن روی بسته‌بندی دیده نمی‌شود، الزاماً تخلف در برچسب‌گذاری محسوب نمی‌شود.
بااین‌حال، ادعاهایی مانند «Non-Toxic» یا «Free From» حساسیت متفاوتی دارند. کمیسیون تجارت فدرال آمریکا می‌گوید ادعای «غیرسمی» باید دارای پشتوانه علمی معتبر باشد و ادعای نبود یک ماده نیز نباید مصرف‌کننده را درباره ترکیب واقعی محصول گمراه کند.
پیام مهم مطالعه برای صنعت زیبایی شاید در همین نقطه باشد: کنترل فرمول روی کاغذ کافی نیست. حتی اگر مواد اولیه ورودی مطابق مشخصات باشند، محصول نهایی می‌تواند حاوی ناخالصی، محصول تخریب یا ماده منتقل‌شده از بسته‌بندی باشد. پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند آنالیزهای غیرهدفمند به‌عنوان ابزار مکمل کنترل کیفیت محصول نهایی بیشتر مورد استفاده قرار گیرند.
در عین حال، نتایج نباید به کل بازار محصولات آرایشی تعمیم داده شود. ارقام ۹۸ و ۸۵ درصد مربوط به همان ۱۱۳ محصول انتخاب‌شده در این مطالعه است و پژوهش، نمونه‌برداری آماری از تمام بازار جهانی یا حتی کل بازار آمریکا محسوب نمی‌شود. نام برندها نیز در گزارش عمومی فعلی منتشر نشده است.
برای صنعت آرایشی، این پژوهش یک پیام فراتر از بحث «Clean Beauty» دارد: کیفیت واقعی محصول تنها با فهرست فرمولاسیون مشخص نمی‌شود؛ کنترل تأمین‌کننده، ناخالصی مواد اولیه، فرایند تولید، بسته‌بندی و آزمون محصول نهایی همگی بخشی از اثبات ادعای ایمنی و شفافیت هستند.
