کازمتیک آنلاین – رشد سریع محصولات حاوی رتینول، رتینال و سایر رتینوئیدها، پرسش مهمی را برای مصرف‌کنندگان ایجاد کرده است: آیا این ترکیبات محبوب مراقبت از پوست در دوران بارداری ایمن هستند؟ پاسخ به این پرسش ساده نیست؛ زیرا «رتینوئید» نام یک خانواده بزرگ از مشتقات ویتامین A است و خطر مصرف خوراکی آن با استفاده از یک سرم آرایشی کم‌غلظت یکسان نیست.
در قوی‌ترین سطح این خانواده، ایزوترتینوئین خوراکی قرار دارد که برای درمان آکنه شدید تجویز می‌شود. زیان این دارو در دوران بارداری به‌روشنی شناخته شده و استفاده از آن به برنامه‌های سخت‌گیرانه پیشگیری از بارداری نیاز دارد. بنابراین منع مصرف رتینوئیدهای خوراکی، موضوعی قطعی و متفاوت از بحث درباره کرم‌ها و سرم‌های موضعی است.
در گروه موضعی نیز باید میان داروهایی مانند ترتینوئین، تازاروتن و آداپالن با محصولات آرایشی حاوی رتینول یا رتینال تفاوت قائل شد. داروهای موضعی قدرت و اثرگذاری بیشتری دارند؛ در حالی که رتینول موجود در محصولات بدون نسخه معمولاً ضعیف‌تر است و برای اثرگذاری باید طی چند مرحله در پوست به شکل فعال تبدیل شود.
با وجود این تفاوت، بسیاری از نهادهای پزشکی رویکرد احتیاطی دارند. آژانس دارویی اروپا اعلام کرده است که جذب سیستمیک رتینوئیدهای موضعی ناچیز و آسیب جنینی ناشی از مصرف معمول آن‌ها بعید است، اما به دلیل خطر شناخته‌شده رتینوئیدهای خوراکی و نبود اطلاعات کافی، مصرف رتینوئیدهای موضعی در بارداری و زمان برنامه‌ریزی برای بارداری توصیه نمی‌شود. منابع پزشکی بارداری در بریتانیا و استرالیا نیز پرهیز از داروهای موضعی این گروه را توصیه می‌کنند.
موضوع رتینول‌های آرایشی پیچیده‌تر است. سرویس MotherSafe وابسته به نظام سلامت نیوساوت‌ولز استرالیا در راهنمای خود نوشته است که میزان ویتامین A یا رتینول در محصولات آرایشی معمولاً کم و جذب پوستی آن ناچیز است؛ ازاین‌رو استفاده از محصولات بدون نسخه حاوی ویتامین A را قابل قبول دانسته است. در مقابل، کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا و بسیاری از پزشکان همچنان توصیه می‌کنند تمامی رتینوئیدهای موضعی، حتی محصولات بدون نسخه، در دوران بارداری کنار گذاشته شوند.
دلیل این اختلاف، بیش از آنکه وجود شواهد قطعی از آسیب رتینول آرایشی باشد، به کمبود مطالعات کنترل‌شده روی زنان باردار بازمی‌گردد. انجام چنین آزمایش‌هایی از نظر اخلاقی دشوار است و اطلاعات موجود عمدتاً از مطالعات مشاهده‌ای و مواردی به دست می‌آید که فرد پیش از آگاهی از بارداری از محصول استفاده کرده است.
یک مطالعه بزرگ در کشورهای شمال اروپا که در سال ۲۰۲۶ منتشر شد، افزایش قابل‌توجهی در نقایص مادرزادی عمده میان بارداری‌های در معرض رتینوئیدهای موضعی پیدا نکرد. پژوهشگران این نتایج را اطمینان‌بخش دانستند، اما تأکید کردند که احتمال کم‌برآوردشدن خطر وجود دارد و شواهد هنوز برای توصیه به مصرف این ترکیبات در بارداری کافی نیست.
این یافته‌ها برای افرادی که پیش از اطلاع از بارداری چند مرتبه از رتینول یا یک رتینوئید موضعی استفاده کرده‌اند، اهمیت دارد. منابع تخصصی می‌گویند جذب این مواد از پوست در مصرف معمول بسیار محدود است و مطالعات موجود افزایش مشخصی در خطر نقایص مادرزادی نشان نداده‌اند؛ بنابراین مواجهه اتفاقی معمولاً به معنای آسیب قطعی نیست. بااین‌حال، محصول باید متوقف و موضوع با پزشک یا داروساز مطرح شود، به‌ویژه اگر روی پوست آسیب‌دیده، سطح وسیعی از بدن یا بیش از مقدار توصیه‌شده استفاده شده باشد.
برای صنعت آرایشی، این بحث یک خلأ مهم در اطلاع‌رسانی را آشکار می‌کند. نام‌هایی مانند retinol، retinal، retinyl palmitate، tretinoin و adapalene ممکن است برای مصرف‌کننده مشابه به نظر برسند، درحالی‌که قدرت، وضعیت مقرراتی و میزان شواهد ایمنی آن‌ها متفاوت است. برچسب‌گذاری روشن‌تر و هشدار قابل‌فهم برای دوران بارداری می‌تواند از سردرگمی مصرف‌کنندگان جلوگیری کند.
در شرایط فعلی، رویکرد محافظه‌کارانه این است که مصرف‌کنندگان باردار یا افرادی که برای بارداری برنامه‌ریزی می‌کنند، محصولات حاوی رتینول، رتینال و رتینوئیدهای دارویی را بدون نظر پزشک استفاده نکنند. این احتیاط به معنای اثبات آسیب همه محصولات موضعی نیست، بلکه نتیجه نبود شواهد کافی برای اعلام ایمنی قطعی آن‌هاست.
