تازه‌ترین گزارش‌های فعالیت ماهانه شرکت‌های بورسی فعال در صنعت شوینده و بهداشتی نشان می‌دهد فروش ریالی در مرداد ۱۴۰۵ همچنان در سطوحی به‌مراتب بالاتر از سال قبل قرار دارد. اما برای خواندن کارنامه تولیدکنندگان، یک عدد به‌تنهایی کافی نیست: افزایش درآمد می‌تواند حاصل افزایش مقدار فروش، تغییر نرخ محصولات یا تغییر ترکیب سبد فروش باشد.
کازمتیک آنلاین در این بررسی، عملکرد مرداد سه شرکت گروه صنعتی پاکشو، گلتاش و صنایع بهداشتی ساینا را کنار هم قرار داده است. هدف از این مقایسه، رتبه‌بندی شرکت‌ها نیست؛ مقیاس فعالیت آنها متفاوت است و حتی دوره مالی تجمعی آنها یکسان نیست. آنچه اهمیت بیشتری دارد، رابطه میان فروش ریالی و شاخص‌های عملیاتی هر شرکت است.
پاکشو، گلتاش و ساینا در مرداد چقدر فروختند؟
بر اساس گزارش‌های منتشر شده، پاکشو با فروش حدود ۴ هزار و ۴۶۶ میلیارد تومان بزرگ‌ترین رقم فروش را در میان این سه شرکت در مرداد ثبت کرده است. فروش شرکت نسبت به تیر حدود ۲۰ درصد افزایش داشت و در مقایسه با مرداد سال قبل نیز ۱۱۴ درصد بیشتر گزارش شده است. مجموع فروش پاکشو در پنج‌ماهه نخست سال به حدود ۱۷ هزار و ۸۳۱ میلیارد تومان رسیده است.
گلتاش در همین ماه حدود ۶۳۰.۸ میلیارد تومان درآمد فروش ثبت کرد؛ رقمی که حدود ۵ درصد بیشتر از تیر و ۹۳ درصد بالاتر از مرداد ۱۴۰۴ بود. مجموع فروش هشت‌ماهه شرکت نیز از ۴.۳ هزار میلیارد تومان عبور کرده و نسبت به دوره مشابه سال مالی قبل ۱۱۶ درصد افزایش یافته است.
صنایع بهداشتی ساینا نیز در مرداد حدود ۳۲۷ میلیارد تومان فروش داشت. فروش تیر این شرکت حدود ۲۶۶ میلیارد تومان گزارش شده بود؛ بنابراین درآمد ماهانه ساینا در مرداد تقریباً ۲۳ درصد رشد کرده است. مجموع فروش هشت‌ماهه شرکت نیز به حدود ۲ هزار و ۸۳ میلیارد تومان رسیده است.
مقدار تولید و فروش چه تصویری از عملکرد شرکت‌ها می‌دهد؟
در داده‌های مرداد گلتاش این تفاوت به‌وضوح دیده می‌شود. شرکت در این ماه ۳ هزار و ۸۸۶ تن محصول تولید کرده که نسبت به تیر ۲۴ درصد افزایش داشته است. مقدار فروش نیز با رشد ۱۹ درصدی به ۳ هزار و ۲۴۰ تن رسیده است. در مقابل، مبلغ فروش شرکت تنها حدود ۵ درصد نسبت به ماه قبل رشد کرده است.
به بیان دیگر، در گلتاش رشد حجم عملیات بسیار سریع‌تر از رشد ریالی فروش بوده است. این تفاوت نشان می‌دهد نمی‌توان تغییر درآمد را به‌تنهایی معادل تغییر حجم تقاضا یا فعالیت کارخانه در نظر گرفت.
در گلتاش چه اتفاقی برای شامپو افتاد؟
جزئیات گزارش مرداد گلتاش یک نمونه روشن‌تر ارائه می‌کند. شرکت در این ماه یک‌هزار و ۹۶۶ تن شامپو در بازار داخلی فروخته که نسبت به تیر ۴۷ درصد افزایش داشته است؛ در حالی که نرخ فروش این گروه محصول فقط حدود ۱.۵ درصد نسبت به ماه قبل رشد کرده است.
در چنین شرایطی بخش قابل توجهی از تغییر فروش این محصول را می‌توان در افزایش مقدار فروش جست‌وجو کرد، نه صرفاً رشد نرخ.
همین تفکیک برای تحلیل سایر تولیدکنندگان نیز اهمیت دارد. افزایش فروش ریالی ممکن است در یک شرکت بیشتر از مسیر افزایش حجم کالا ایجاد شود و در شرکتی دیگر، تغییر نرخ یا ترکیب محصولات سهم بیشتری داشته باشد.
چرا رشد مبلغ فروش با رشد مقدار فروش یکسان نیست؟
در صنعت شوینده و بهداشتی، مبلغ فروش حاصل یک متغیر واحد نیست. تعداد یا وزن محصولات فروخته‌شده، نرخ فروش هر گروه، ترکیب محصولات و سهم بازار داخلی و صادراتی همگی می‌توانند رقم نهایی درآمد را تغییر دهند.
این موضوع در سال ۱۴۰۵ اهمیت بیشتری پیدا کرده است. برای نمونه، پاکشو در اردیبهشت از دریافت مجوز افزایش میانگین حدود ۲۷ درصدی نرخ فروش محصولات خبر داده بود. بنابراین هنگام مقایسه درآمد ریالی امسال با سال قبل باید اثر تغییر نرخ را نیز در کنار مقدار فروش در نظر گرفت.
از سوی دیگر، اختلاف میان تولید و فروش می‌تواند روی موجودی کالا و نیاز شرکت به نقدینگی اثر بگذارد. تولیدی که هنوز به فروش نرسیده، بخشی از سرمایه شرکت را در موجودی نگه می‌دارد و حتی فروش ثبت‌شده نیز الزاماً به معنای دریافت فوری وجه نیست. به همین دلیل بررسی فروش ماهانه در کنار موضوع سرمایه در گردش تولیدکنندگان تصویر کامل‌تری از وضعیت عملیاتی یک تولیدکننده ارائه می‌کند.
آیا می‌توان عملکرد تجمعی این سه شرکت را مستقیم مقایسه کرد؟
اعداد تجمعی در نگاه اول ممکن است امکان یک مقایسه ساده را ایجاد کنند، اما دوره گزارش این سه شرکت یکسان نیست.
سال مالی پاکشو منتهی به اسفند است و گزارش مرداد این شرکت عملکرد پنج‌ماهه سال مالی را نشان می‌دهد. در مقابل، سال مالی گلتاش و صنایع بهداشتی ساینا منتهی به آذر است؛ به همین دلیل گزارش مرداد آنها شامل عملکرد هشت‌ماهه سال مالی است. سال مالی منتهی به آذر ساینا در گزارش‌ها و اطلاعات رسمی این شرکت نیز تایید شده است.
بنابراین قرار دادن رقم ۱۷.۸ همتی پاکشو، ۴.۳ همتی گلتاش و ۲.۱ همتی ساینا در یک رتبه‌بندی تجمعی بدون توجه به طول دوره، نتیجه دقیقی نمی‌دهد.
برای مقایسه ماهانه، خود مرداد مبنای مناسب‌تری است.
آمار مرداد درباره وضعیت تولیدکنندگان چه می‌گوید؟
گزارش مرداد سه شرکت یک نکته مشترک را برجسته می‌کند: رشد فروش ریالی به‌تنهایی برای سنجش وضعیت یک تولیدکننده کافی نیست.
پاکشو در مقیاس درآمدی فاصله زیادی با دو شرکت دیگر دارد و فروش مرداد آن نسبت به ماه قبل ۲۰ درصد رشد کرده است. ساینا نیز با رشد حدود ۲۳ درصدی نسبت به تیر، افزایش قابل توجهی در درآمد ماهانه ثبت کرده است. در گلتاش، در مقابل، رشد فروش ریالی محدودتر بوده، اما تولید و مقدار فروش با سرعت بیشتری افزایش یافته‌اند.
از منظر یک مدیر تولید، فروش یا تأمین، پرسش مهم‌تر از «فروش شرکت چقدر رشد کرد؟» این است که این رشد از کجا آمده است؟
اگر مقدار فروش افزایش یافته باشد، می‌توان درباره تغییر تقاضا، پوشش توزیع یا جذب محصول در بازار پرسید. اگر عمده رشد از نرخ فروش آمده باشد، باید اثر آن بر حجم فروش، حاشیه سود و قدرت خرید بازار بررسی شود. اگر تولید سریع‌تر از فروش افزایش پیدا کند نیز موجودی، انبار و سرمایه در گردش به متغیرهای مهم‌تری تبدیل می‌شوند.
گزارش‌های ماهانه سه شرکت به‌تنهایی نماینده کل صنعت شوینده و بهداشتی ایران نیستند؛ اما رصد مستمر آنها می‌تواند یکی از شاخص‌های قابل اندازه‌گیری برای مشاهده تغییرات بخشی از تولیدکنندگان بزرگ و بورسی صنعت باشد. ارزش این داده‌ها نیز زمانی بیشتر می‌شود که در ماه‌های بعد، روند مقدار تولید، مقدار فروش و درآمد در کنار یکدیگر دنبال شود.
