کازمتیک آنلاین – حمایت از تولید، سال‌هاست یکی از کلیدواژه‌های اصلی سیاست‌گذاری اقتصادی کشور به شمار می‌رود. با این حال، هر بار که این موضوع مطرح می‌شود، ذهن بسیاری از تصمیم‌گیران و حتی فعالان اقتصادی به سمت تسهیلات بانکی، معافیت‌های مالیاتی، ارز ترجیحی، یارانه‌ها یا بسته‌های حمایتی دولت می‌رود. این در حالی است که تجربه صنعت آرایشی و بهداشتی ایران نشان داده است مشکل اصلی این صنعت، کمبود حمایت‌های مالی نبوده، بلکه نادرست بودن نوع حمایت‌ها و فاصله گرفتن سیاست‌های اجرایی از نیازهای واقعی تولید است.
صنعت آرایشی و بهداشتی از جمله صنایع دانش‌بنیان، فناوری‌محور و رقابتی جهان محسوب می‌شود. در این صنعت، مزیت رقابتی تنها از طریق سرمایه مالی ایجاد نمی‌شود، بلکه حاصل ترکیب دانش فنی، تحقیق و توسعه، نوآوری، فرمولاسیون‌های جدید، کیفیت پایدار، برندینگ، بازاریابی، دسترسی به مواد اولیه باکیفیت و حضور مؤثر در بازارهای بین‌المللی است. به همین دلیل، نسخه‌های حمایتی که برای صنایع سنتی طراحی شده‌اند، نمی‌توانند پاسخگوی نیازهای این صنعت باشند.
در سال‌های اخیر، تولیدکنندگان ایرانی بارها توانمندی خود را به اثبات رسانده‌اند. امروز بسیاری از کارخانه‌های داخلی با بهره‌گیری از تجهیزات مدرن، نیروی انسانی متخصص و دانش فنی مناسب، محصولاتی تولید می‌کنند که از نظر کیفیت، ایمنی و عملکرد، توان رقابت با برندهای شناخته‌شده خارجی را دارند. با وجود این ظرفیت، سهم ایران از بازارهای صادراتی منطقه همچنان محدود است و بسیاری از سرمایه‌گذاران نیز با احتیاط وارد این حوزه می‌شوند.
دلیل این موضوع را باید در محیط کسب‌وکار جست‌وجو کرد. تولیدکننده زمانی می‌تواند برای توسعه کارخانه، خرید ماشین‌آلات، راه‌اندازی خطوط جدید یا سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه تصمیم‌گیری کند که نسبت به آینده اطمینان داشته باشد. در شرایطی که مقررات واردات، سیاست‌های ارزی، فرآیندهای ثبت سفارش، تعرفه‌ها، دستورالعمل‌های اجرایی و الزامات دستگاه‌های مختلف به‌طور مستمر تغییر می‌کنند، امکان برنامه‌ریزی بلندمدت از بین می‌رود و سرمایه نیز به‌طور طبیعی از چنین فضایی فاصله می‌گیرد.
از سوی دیگر، تعدد نهادهای تصمیم‌گیر یکی دیگر از چالش‌های جدی این صنعت است. تولیدکنندگان برای تولید و عرضه یک محصول باید با مجموعه‌ای از سازمان‌ها، مقررات و فرآیندهای مختلف سروکار داشته باشند. اگرچه هر یک از این دستگاه‌ها وظایف قانونی مشخصی دارند، اما نبود هماهنگی میان آن‌ها موجب افزایش هزینه‌های زمانی، مالی و اداری برای تولیدکنندگان شده است. حمایت واقعی از تولید زمانی محقق می‌شود که فرآیندها ساده، شفاف، الکترونیکی و هماهنگ باشند و فعال اقتصادی بتواند بدون اتلاف زمان و منابع، مسیر قانونی فعالیت خود را طی کند.
یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های امروز صنعت آرایشی و بهداشتی، تأمین مواد اولیه است. طی ماه‌های اخیر، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل، نوسانات نرخ ارز، مشکلات ثبت سفارش، محدودیت‌های بانکی و تأخیر در ترخیص کالا، تأمین بسیاری از مواد اولیه را با دشواری مواجه کرده است. کارخانه‌ای که از زمان ورود مواد اولیه خود اطمینان ندارد، قادر نخواهد بود برنامه دقیقی برای تولید، فروش یا صادرات تنظیم کند. در چنین شرایطی، ایجاد مسیرهای پایدار برای تأمین مواد اولیه و تسریع در فرآیندهای گمرکی، شاید مهم‌ترین و مؤثرترین حمایت دولت از تولید باشد.
در کنار تأمین مواد اولیه، توسعه صادرات نیز نیازمند نگاهی راهبردی است. صادرات تنها به معنای حضور در نمایشگاه‌های خارجی یا اعزام هیأت‌های تجاری نیست. برای حضور پایدار در بازارهای منطقه‌ای و جهانی، تولیدکنندگان به استانداردهای بین‌المللی، آزمایشگاه‌های معتبر، نهادهای ارزیابی انطباق، گواهی‌های مورد پذیرش کشورهای مقصد، توافق‌های تجاری و دیپلماسی اقتصادی مؤثر نیاز دارند. بدون این زیرساخت‌ها، حتی باکیفیت‌ترین محصولات نیز شانس محدودی برای حضور در بازارهای جهانی خواهند داشت.
در این میان، نقش زیرساخت کیفیت بیش از گذشته اهمیت پیدا می‌کند. استانداردهای ملی و بین‌المللی، آزمایشگاه‌های معتبر، نهادهای ارزیابی انطباق و نظام تأیید صلاحیت، نه هزینه‌ای اضافی، بلکه سرمایه‌ای برای توسعه صنعت محسوب می‌شوند. هرچه کیفیت محصولات ایرانی مستندتر، قابل اندازه‌گیری‌تر و قابل اثبات‌تر باشد، اعتماد بازارهای داخلی و خارجی نیز افزایش خواهد یافت و مسیر صادرات هموارتر می‌شود.
موضوع دیگری که نباید از آن غافل شد، حمایت از نوآوری است. آینده صنعت آرایشی و بهداشتی در توسعه فرمولاسیون‌های نوین، مواد مؤثره جدید، فناوری‌های سبز، محصولات پایدار، بسته‌بندی‌های هوشمند و تحقیقات کاربردی رقم خواهد خورد. اگر قرار است منابع حمایتی در اختیار صنعت قرار گیرد، بخش مهمی از آن باید به تحقیق و توسعه، همکاری صنعت و دانشگاه، تجاری‌سازی فناوری، توسعه دانش فنی و حمایت از شرکت‌های نوآور اختصاص یابد. حمایت از نوآوری، سرمایه‌گذاری برای آینده صنعت است، نه صرفاً حل مشکلات کوتاه‌مدت تولید.
بازار جهانی محصولات آرایشی و بهداشتی یکی از بزرگ‌ترین بازارهای جهان است و همچنان با نرخ قابل توجهی در حال رشد است. ایران نیز از نظر نیروی انسانی متخصص، ظرفیت تولید، دانش فنی و دسترسی به بازارهای منطقه‌ای، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از بازیگران مهم این صنعت در غرب آسیا را دارد. تحقق این هدف، مستلزم آن است که سیاست‌گذاری‌ها از حمایت‌های مقطعی فاصله گرفته و بر ایجاد محیطی رقابتی، شفاف، باثبات و مبتنی بر قانون تمرکز کنند.
تولیدکننده ایرانی بیش از آنکه به حمایت‌های کوتاه‌مدت مالی نیاز داشته باشد، به اعتماد بلندمدت نیاز دارد؛ اعتمادی که در قالب ثبات مقررات، پیش‌بینی‌پذیری اقتصاد، تسهیل فرآیندها، حمایت از نوآوری، تقویت زیرساخت کیفیت و توسعه صادرات شکل می‌گیرد. اگر چنین نگاهی بر سیاست‌گذاری کشور حاکم شود، صنعت آرایشی و بهداشتی می‌تواند علاوه بر تأمین نیاز بازار داخلی، به یکی از پیشران‌های اقتصاد غیرنفتی، ایجاد اشتغال، توسعه فناوری و افزایش ارزآوری کشور تبدیل شود.
حمایت از تولید، زمانی به یک سیاست اثربخش تبدیل خواهد شد که از توزیع امتیاز و منابع مالی فراتر رفته و بر ایجاد محیطی متمرکز شود که در آن تولیدکننده بتواند با اطمینان سرمایه‌گذاری کند، کیفیت را ارتقا دهد، نوآوری را توسعه دهد و با قدرت در بازارهای جهانی حضور یابد. چنین رویکردی، نه تنها به سود صنعت آرایشی و بهداشتی، بلکه به نفع اقتصاد ملی و توسعه پایدار کشور خواهد بود.
