کازمتیک آنلاین – بازار جهانی محصولات آرایشی وگان طی سال‌های اخیر رشد چشمگیری را تجربه کرده است، اما برخلاف تصور عمومی، این روند صرفاً به افزایش تقاضای مصرف‌کنندگان وگان ارتباط ندارد. بررسی تازه نشریه Chemical & Engineering News (C&EN) نشان می‌دهد توسعه فناوری‌های زیستی و تولید مواد اولیه جایگزین با منشأ گیاهی یا میکروبی، مهم‌ترین عامل رشد این بازار به شمار می‌رود.
بر اساس این گزارش، امروزه بسیاری از مصرف‌کنندگان، عبارت «Vegan» را مترادف محصولی طبیعی‌تر، پایدارتر و ایمن‌تر می‌دانند؛ موضوعی که باعث شده برندهای آرایشی و بهداشتی، حتی برای محصولاتی که مخاطبان آن‌ها لزوماً وگان نیستند، به سمت استفاده از این ادعا حرکت کنند. در مقابل، برای تولیدکنندگان مواد اولیه، مفهوم وگان بیشتر به حذف کامل مواد با منشأ حیوانی از زنجیره تولید و جایگزینی آن‌ها با منابع گیاهی یا فناوری‌های زیستی اشاره دارد.
یکی از نمونه‌های شاخص این تحول، ماده PDRN (Polydeoxyribonucleotide) است؛ ترکیبی که در ابتدا از اسپرم ماهی سالمون استخراج می‌شد و در محصولات ضدپیری و ترمیم‌کننده پوست کاربرد داشت. اکنون شرکت‌های فعال در حوزه بیوتکنولوژی موفق شده‌اند نمونه‌های وگان این ماده را با استفاده از منابع گیاهی یا میکروارگانیسم‌های مهندسی‌شده تولید کنند؛ نوآوری‌ای که در نمایشگاه‌های تخصصی in-cosmetics Global و NYSCC Suppliers’ Day نیز مورد توجه گسترده قرار گرفته است.
کارشناسان معتقدند دلیل اصلی این تغییر، تنها دغدغه‌های اخلاقی مرتبط با رفاه حیوانات نیست. تولید مواد اولیه از طریق فناوری‌های زیستی، علاوه بر حذف منابع حیوانی، امکان کنترل بهتر کیفیت، افزایش پایداری زنجیره تأمین، کاهش وابستگی به منابع محدود طبیعی و تولید پایدارتر را نیز فراهم می‌کند. به همین دلیل، بسیاری از شرکت‌های بزرگ تولیدکننده مواد اولیه، سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در حوزه بیوتکنولوژی و تخمیر صنعتی انجام داده‌اند.
در عین حال، این گزارش به یک چالش مهم نیز اشاره می‌کند؛ نبود تعریف واحد و جهانی از اصطلاح «وگان» در صنعت آرایشی و بهداشتی. در کشورهای مختلف و میان سازمان‌های گواهی‌دهنده، معیارهای متفاوتی برای استفاده از این ادعا وجود دارد. از این رو، کارشناسان توصیه می‌کنند مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان تنها به درج عبارت «Vegan» روی بسته‌بندی اکتفا نکنند و به استانداردها، گواهی‌ها و مستندات فنی محصول نیز توجه داشته باشند.
تحلیلگران بازار بر این باورند که رشد محصولات وگان در سال‌های آینده ادامه خواهد داشت، اما محرک اصلی آن نه تغییر سبک زندگی مصرف‌کنندگان، بلکه پیشرفت فناوری‌های تولید مواد اولیه، افزایش الزامات پایداری و حرکت صنعت به سمت زنجیره‌های تأمین انعطاف‌پذیرتر خواهد بود.
برای تولیدکنندگان ایرانی نیز این روند می‌تواند فرصت مهمی ایجاد کند. سرمایه‌گذاری در توسعه مواد اولیه زیست‌پایه، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین تولید و دریافت گواهی‌های معتبر بین‌المللی، می‌تواند مسیر ورود محصولات ایرانی به بازارهای صادراتی، به‌ویژه اروپا و سایر بازارهای توسعه‌یافته، را هموارتر سازد.
